> Return to Base
> Operations
> Band of Modellers
> Missions
> After action reports
> Tactics
> Intelligence
> Manuals
> Connections
> Members only
 
home > manuals >Eenvoudig solderen

Manuals N°7
 

Eenvoudig solderen
Model en tekst : Marc Mercier

Inleiding:

Met dit artikel wil ik nog eens de belangrijkste punten herhalen om met succes eenvoudige verbindingen te kunnen solderen.
Solderen is een uitgelezen manier om sterke verbindingen te maken tussen metalen; verbindingen die vaak niet mogelijk zijn (of nooit zo sterk kunnen zijn) met lijm. Er zijn echter ook nadelen aan verbonden: het solderen moet gebeuren vooraleer het metalen stuk wordt bevestigd op een plastieken model (wegens smeltgevaar) waardoor enige planning noodzakelijk is. Hieronder een foto van enkele onderdelen die ik voor verschillende modelbouwprojecten gesoldeerd heb.

In dit artikel zal ik als voorbeeld een constructie in koperdraad maken. Koperdraad is in verschillende diktes te krijgen waarvan ik meestal alle diameters tussen 0,2 en 1 mm gebruik voor mijn modellen. (1e foto links) Deze draden worden steevast opgerold verkocht. Om ze recht te krijgen knip ik een stuk van een tiental cm af, verwarm die boven een vlam tot het roodgloeiend wordt en koel deze dan onmiddellijk af in koud water. Dit zorgt ervoor dat de weerstand van het koper verminderd wordt, waardoor het metaal zachter wordt en eenvoudiger te plooien is. Dit stukje draad wordt dan vervolgens op een snijmat gelegd waarna er met een metalen lat heen en weer wordt over gerold (2e foto van links) om dit kaarsrecht te krijgen.

De benodigdheden bij het solderen zijn, buiten een goede soldeerbout (ik gebruik een eenvoudig toestel van 30W met een goede scherpe punt) (3e foto van links), een rolletje soldeertin, soldeervet en Pritt Multi Fix (of Blue Tack) pastilles. (rechtse foto)

Soldeertin bestaat natuurlijk in verschillende soorten en maten (1e foto van links). Ikzelf verkies de fijnst mogelijke (0,5 mm in de samenstelling 60%tin/40%lood) (foto midden). Om ervoor te zorgen dat we onze handen en de tafel niet verbranden zijn bovendien een houten plankje, een paar houten wasknijpers en tandenstokers heel handig. Hierbij snij ik dan de uiteinden van de wasknijpers af om zodanig een fijnere grip te hebben. Bij moeilijke verbindingen (in drie dimensies) kun je met behulp van houten profielen, die op je houten plankje vastgelijmd worden (zie links), je draden beter ondersteunen bij het positioneren. (foto rechts)

Met dit artikel wil ik jullie uiteindelijk leren hoe je drie koperen draden aan elkaar kunt solderen zodat ze de hoofdletter H vormen. Vooraleer te beginnen, een waarschuwing : een soldeerbout is warm (200 tot 300° C), ga hier dus voorzichtig mee om!!

Vooraleer we beginnen een gouden tip: snij je koperdraad altijd langer af dan nodig. Zo kan je de stukken (die vaak anders heel klein zouden zijn) heel precies plaatsen alvorens ze te solderen waardoor de precisie bij het eindproduct natuurlijk beter is. De plaatsen waar de draden contact zullen maken dienen indien mogelijk steeds "voorgetind" te worden (d.w.z. aanbrengen van een dun laagje tin). Dit om de uiteindelijke verbindingen sterker te maken.
Om voor te tinnen doe je eerst een beetje vet op het werkstuk. (1e foto links) Vervolgens breng je de tindraad tegen dat vet, waarna de bout (die reeds op temperatuur is) tegen het metaal wordt gebracht en hierbij zo dicht mogelijk tegen het vet zonder er echter in te komen (2e foto van links). De bedoeling hiervan is dat de warmte van de bout het metaal verwarmd tot deze de temperatuur bereikt waarbij het tin vloeibaar wordt en zo zich op de ingevette draad vastzet. Een veelvoorkomende fout echter is dat men tijdens het solderen de bout in de tin zelf zet om zo de draad voor te tinnen. Hierdoor wordt het metaal zelf echter minder goed opgewarmd met een zwakkere verbinding tot gevolg. Ter informatie: vloeibare tin blinkt, gestolde tin is terug mat.

Eenmaal de draad goed "voorgetind" breng je de bout voorzichtig van de draad weg waardoor het laagje tin zal stollen. Herhaal deze werkwijze bij de andere draad. Zo moet het resultaat eruit zien (3de foto van links).
Vervolgens worden beide draden op een houten plankje in de juiste hoek tegen elkaar gelegd. Met de pastilles worden ze goed vastgemaakt, zodat ze niet kunnen bewegen (rechtse foto).


Breng nu een beetje vet op de verbinding zelf aan. Plaats vervolgens de bout terug op het metaal, zo dicht mogelijk tegen de verbinding aan (maar niet in het vet!). Enkele seconden later zal dan het laagje tin van beide stukken vloeibaar zal worden om dan uiteindelijk één massief geheel te vormen. Wanneer de bout dan verwijderd wordt zal je zien dat de tin opnieuw mat wordt.
Ben je tevreden met het uitzicht van de verbinding, dan kun je de pastilles voorzichtig weghalen. Dit weghalen kan een kleverige bedoening worden, maar door een bolletje Pritt op de hardnekkige restjes te duwen kan je alles verwijderen. Probeer echter steeds onnodige krachten op de verbinding te vermijden (bij het opkuisen van het werkstuk bijvoorbeeld). Inspecteer je werk en als je tevreden bent, gaan we de volgende draad aanbrengen (1e foto van links)
Om die volgende verbinding voor te bereiden wordt nu de dwarsliggende draad op de juiste lengte gesneden. Omdat het stukje dat overblijft zeer kort bij de verbinding ligt gaan we dit draadje niet voortinnen. Dit omwille van het feit dat hierdoor de eerder gemaakte verbinding zou kunnen smelten. De andere draad die ertegen wordt gelegd krijgt natuurlijk wel een laagje tin. Nadien worden beide draden weer correct gepositioneerd op een houten plankje met behulp van Pritt pastilles. Om de reeds eerder gemaakte verbinding te beschermen duw ik hier ook een pastille op, zodat de Pritt ook een deel van de warmte kan opslaan. Zorg er echter voor dat de plaats waar je moet solderen met de bout bereikbaar blijft ( foto midden) .
Eens dit gedaan volgen we terug de zelfde werkwijze als voorheen: invetten, bout kort tegen het metaal aanbrengen en dan voorzichtig weghalen. Werkstuk losmaken en inspecteren (rechtse foto). Indien je tevreden bent, kan nu kan het opkuisen beginnen door met een vijltje of schuurpapier het overtollige tin weg te schuren. Let er wel op om het tin van de verbinding zelf niet te verwijderen, want dan is al je werk voor niets geweest. Na het opkuisen kun je dan nog alle draden op lengte snijden en klaar is kees.

Onderstaande foto toont het uiteindelijke werkstuk op het voertuig, klaar om een lamp te ontvangen.

Een ander voorbeeld van solderen op hetzelfde voertuig, zijnde de de spatborden achteraan (foto onder).

Nog een laatste tip : eenmaal je gestart bent gaat het solderen snel. Daarom maak ik meestal een paar werkstukken extra. Zo kan ik het beste ervan uitkiezen, wat het eindproduct natuurlijk ten goede komt (foto onder).

Veel soldeergenot…

Marc